Phân tích tác phẩm “Người trong bao” (Sê-khốp) – Môn Ngữ văn – Lớp 11

0
113

Ở bài viết này, chúng ta sẽ cùng Thầy Phạm Hữu Cường (giáo viên môn Văn tại Hệ thống Giáo dục HOCMAI) đi phân tích tác phẩm “Người trong bao” (Sê-khốp).

I. Giới thiệu chung

1. Tác giả

a. Cuộc đời, con người:

  • Sê-khốp (1860 – 1904), là nhà văn Nga kiệt xuất.
  • Ông sinh ra và lớn lên trong gia đình buôn bán nhỏ ở thị trấn Taganroc bên bờ biển Adốp.
  • Ông tốt nghiệp y khoa, vừa làm bác sĩ, vừa viết báo, viết văn.
  • Năm 1900 được bầu làm Viện sĩ danh dự Viện hàn lâm khoa học Nga.

b. Sự nghiệp sáng tác:

  • Tác phẩm chính: Ông để lại hơn 500 truyện ngắn, truyện vừa (Anh béo và anh gầy, con kì nhông, phòng số 6,…).
  • Các tác phẩm của ông lên án chế độ xã hội bất công, thói cường bạo của tầng lớp cầm quyền Nga đương thời; phê phán sự bất lực của giới tri thức và sự sa đọa về tinh thần của một bộ phận trong số họ.
  • Ông là nhà cách tân thiên tài về thể loại truyện ngắn và kịch nói; Đại biểu cuối cùng của chủ nghĩa hiện thực Nga cuối thế kỉ XIX.

2. Tác phẩm.

a. Hoàn cảnh sáng tác.

Truyện ngắn được sáng tác trong thời gian nhà văn đang dưỡng bệnh tại bán đảo Crưm –  thời kì xã hội Nga đang ngạt thở trong bầu không khí chuyên chế nặng nề cuối thế kỉ 19 –  môi trường ấy đẻ ra lắm kiểu người kì quái, và “Người trong bao” là một nghệ thuật độc đáo, đặc sắc nhà văn.

b. Nội dung.

Phản ánh bầu không khí ngạt thở của nên chuyên chế Nga hoàng cuối thế kỉ XIX.

c. Bố cục:

  • Mở truyện: Cuộc trò chuyện trong đêm trăng.
  • Thân truyện: Về cuộc đời và tính cách của Bê-li-cốp.
  • Kết truyện: Nhân xét của người nghe truyện.

II. Đọc hiểu văn bản.

1. Chân dung và tính cách của nhân vật Bê-li-cốp.

a. Chân dung.

  • Gương mặt nhợt nhạt, nhỏ bé, choắt lại như mặt chồn.
  • Ăn mặc: Theo thói quen có sẵn, kì quái, đều màu đen.
  • Luôn đi giày cao su, cầm ô, mặc áo ấm cốt bông.
  • Luôn đeo kính râm, lỗ tai nhét bông…
  • Phục sức: đều để trong bao (giầy, ủng, kính, ô,…)

-> Chân dung kì quái, lập dị, thu mình trong vỏ, tạo cho mình một cái bao ngăn cách, bảo vệ khỏi những ảnh hưởng, tác động của cuộc sống bên ngoài.

b. Lối sống.

  • Sống cô độc, thích sống rập khuôn như cái máy vô hồn, thích sống theo những chỉ thị thông tư máy móc, giáo điều.
  • Luôn thỏa mãn, hài lòng với lối sống cổ lỗ, bảo thủ và luôn cho rằng sống như thế mới là sống, mới là người công dân tốt, là nhà giáo có trách nhiệm.
  • Tự tin, tự hào về cách sống gương mẫu, trong sạch của mình, nhưng không hề biết rằng mọi người xung quang ghê sợ, khinh ghét, chế giễu mình. Do vậy, khi bị vẽ tranh châm biếm, thấy chị em Va-ren-ca đi xe đạp, bị cư xử thô bạo, hắn không hiểu, không chấp nhân được.
  • Không hiểu mọi người xung quanh, không hiểu xã hội, cứ nhởn nhơ, tự nhiên, đắm chìm trong sự ca ngợi, tôn sùng quá khứ: Ngủ trùm chăn kín, cửa sổ đóng kín,…

c. Tính cách.

  • Ý nghĩ: giấu vào bao, không bao giờ dám có ý kiến riêng về một vấn đề gì.
  • Hắn có khát vọng mãnh liệt: Thu mình vào trong vỏ, tạo cho mình một thứ bao có thể ngăn mình khỏi những ảnh hưởng từ bên ngoài, ngăn cách với mọi người.
  • Nhút nhát, luôn lo lắng, sợ hãi tất cả, luôn sợ nhỡ xảy ra chuyện gì.

d. Ảnh hưởng của Bê-li-cốp khi còn sống:

Suốt 15 năm trời, tất cả mọi người đều sợ hãi anh ta: giáo viên trong trường, hiệu trưởng nơi anh ta làm việc, mọi người dân nơi anh ta sống.

-> Ảnh hưởng dai dẳng, mạnh mẽ và nặng nề.

-> Lối sống của Bê-li-cốp ảnh hưởng đến cuộc sống và tinh thần của anh chị em giáo viên trong trường nơi y làm việc, trong dân cư thành phố nơi y sống. Tất cả mọi người sợ y, ghét y, tránh xa y.

2. Cái chết của Bê-li-cốp.

a. Nguyên nhân.

  • Vì ngã đau, dẫn đến mắc bệnh, lại không chịu chữa chạy.
  • Vì bị sốc trước thái độ của chị em Varenca.
  • Sâu xa hơn, cái chết của Bê-li-cốp là tất yếu: Với tạng người, cách sống của y, trước sau gì cũng bị tiêu diệt hoặc tự tiêu diệt.

-> Đó là sự giải thoát hạnh phúc vì cuối cùng Bê-li-cốp đã được nằm trong cái bap tốt nhất, bền vững nhất như chính mong muốn của y.

b. Tình cảm, thái độ của mọi người đối với Bê-li-cốp.

  • Khi y còn sống thì sợ hãi, căm ghét, bị ám ảnh sâu sắc; khi y chết, họ thấy nhẹ nhàng, thoái mái, như thoát khỏi gánh nặng.
  • Nhưng chẳng bao lâu, cuộc sống và mọi thư lại diễn ra như cũ.

=> Do ảnh hưởng, tác động nặng nề dai dẳng của lối sống, kiểu người Bê-li-cốp đã đầu độc không khí trong sạch, lành mạnh của đạo đức, văn hóa nước Nga đương thời.

=> Sự ảnh hưởng của kiểu người trong bao đối với hiện tại của nước Nga.

=> Bê-li-cốp là hiện thân, là điển hình cho một hiện tượng xã hội đang tồn tại và có nguy cơ phát triển trong xã hội Nga cuối thế kỉ XIX.

=> Hiện tượng, lối sống, kiểu người Bê-li-cốp mang tính quy luật trong lịch sử phát triển của xã hội loài người.

3. Hình ảnh biểu tượng: cái bao.

Nghĩa đen: Vật dụng để bao, gói đồ vật, hàng hóa, có hình túi, hình hộp,..

Nghĩa bóng: Lối sống, tính cách, cuộc đời và số phận của Bê-li-cốp.

Nghĩa biểu tưởng: Kiểu người, lối sống trong bao đã và đang tồn tại ở nước Nga; xã hội Nga cuối thế kỉ XIX là một “cái bao khổng lồ” trói buộc, tù hãm, ngăn chăn tự do con người và tiến bộ xã hội.

=> Cái bao là một sáng tạo nghệ thuật độc đáo của tác giả.

III. Tổng kết.

1. Chủ đề tư tưởng của truyện:

  • Lên án, phê phán mạnh mẽ kiểu người trong bao, lối sống trong bao và tác hại của nó đối với xã hội, đối với hiện tại và tương lai nước Nga.
  • Cảnh báo, kêu gọi mọi người thay đổi cuộc sống, cách sống, không thể mãi sống hèn nhát, vô vị tự mãn, không thể sống tầm thường, hèn nhát, ích kỉ.

2. Đặc sắc nghệ thuật.

  • Chọn ngôi kể mang tính khách quan, gây cảm giác chân thât, gần gũi, tạo cấu trúc kể: truyện lồng truyện.
  • Giọng kể mỉa mai,châm biếm, trầm tĩnh vẻ ngoài bình thản.
  • Nghệ thuật xây dựng nhân vật điển hình: từ chân dung, lời nói, hành động,…đều khái quát thành tính cách, lối sống.
  • Nghệ thuật tương phản, đối lập.

Hy vọng với bài viết này sẽ giúp ích cho các em trong quá trình học môn Ngữ văn lớp 11.

Bình luận Facebook
Phân tích tác phẩm “Người trong bao” (Sê-khốp) – Môn Ngữ văn – Lớp 11
Đánh giá bài viết

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here