Phân tích tác phẩm “Bài ca ngất ngưởng” (Nguyễn Công Trứ) – Môn Ngữ văn – Lớp 11

0
60

Ở bài viết này, chúng ta sẽ cùng Thầy Phạm Hữu Cường (giáo viên môn Ngữ văn tại Hệ thống Giáo dục HOCMAI) đi tìm hiểu về tác phẩm “Bài ca ngất ngưởng” của Nguyễn Công Trứ.

I. Giới thiệu chung

1. Tác giả.

a. Cuộc đời, con người.

  • Nguyễn Công Trứ tự là Tồn Chất, hiệu Hi Văn (1778 – 1858), quê Uy Viễn, Nghi Xuân, Hà Tĩnh.
  • Ông xuất thân trong một gia đình nhà Nho nghèo, ông đỗ Giải nguyên và được bổ làm quan nhưng đường làm quan thăng giáng thất thường.
  • Ông có nhiệt huyết, tài năng ở nhiều lĩnh vực.
  • Ông có nhân cách thanh cao, có cá tính, bản lĩnh.

b. Sáng tác.

  • Sáng tác của ông hầu hết bằng chữ Nôm.
  • Thể loại ưa thích là hát nói (ca trù), ông đã mang đến cho hát nói một nội dung phù hợp.
  • Thơ của ông chủ yếu là tỏ lòng, nói chí thể hiện cá tính, tình cảm yêu nước, thương dân.

2. Tác phẩm.

  • Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ được sáng tác sau khi đã cáo quan, nghỉ hưu ở quê nhà, thường gồm hai phần: mưỡu và hát nói.
  • Thể loại: Hát nói.

II. Đọc hiểu văn bản.

“Ngất ngưởng” trong tác phẩm có thể hiểu là cá tính, bản lĩnh vượt lên khuôn khổ, coi thường lễ giáo.

Biểu hiện:

  • Tài năng thao lược, phong cách ngạo nghễ.
  • Sống ngang tàn theo sở thích của mình.
  • Thú chơi ngông hơn đời, hơn người.
  • Coi thường công danh phú quý, danh lợi khen chê.

1. Ngất ngưởng khi làm quan.

  • Sống là hành động, có trách nhiệm với dân với nước.
  • Ông coi việc làm quan là bị trói buộc.
  • Ông ý thức về tài năng về học hành thi cử (đỗ thủ khoa), về chính trị (làm chức Tham tán, Tổng đốc), về quân sự (Đại tướng, có tài thao lược).

=> Ông là người đa tài, có ý thức sâu sắc về tài năng của mình.

2. Ngất ngưởng khi về hưu.

  • Ông sống theo sở thích, ý muốn cá nhân: Cưỡi bò vàng; mang theo cô đào lên chùa; khi ca, khi tửu, khi sắc; không Phật, không Tiên,…
  • Không màng đến chuyện khen chê, được mất.
  • Sánh mình với các bậc danh tướng.
  • Sống vượt lên trên thế tục nhưng một lòng trung quân.

=> Phong thái ngất ngưởng “khác người”, đầy ngạo nghễ.

III. Tổng kết.

1. Nội dung.

Bài thơ thể hiện tài năng, nhân cách, bản lĩnh và khí phách của tác giả đồng thời bộc lộ tấm lòng trung quân, thiết tha với đất nước.

2. Nghệ thuật.

  • Bài thơ đã đưa hát nói lên một đỉnh cao nghệ thuật mới.
  • Ngôn ngữ hàm súc, hình ảnh độc đáo.

Hy vọng với bài viết này sẽ giúp ích cho các em trong quá trình học môn Ngữ văn lớp 11.

Bình luận Facebook
Phân tích tác phẩm “Bài ca ngất ngưởng” (Nguyễn Công Trứ) – Môn Ngữ văn – Lớp 11
Đánh giá bài viết

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here