Phân tích bài thơ “Tự tình” (Hồ Xuân Hương) – Môn Ngữ văn – Lớp 11

0
380

Bài thơ “Tự tình” của Hồ Xuân Hương là một trong những bài thơ chứa chan nỗi đau thầm kín nặng nề về chính cảnh ngộ và thân phận của tác giả, đồng thời bộc lộ vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ. Ở bài viết này, chúng ta sẽ cùng Thầy Phạm Hữu Cường (giáo viên môn Ngữ văn tại Hệ thống Giáo dục HOCMAI) đi phân tích bài thơ Bài thơ “Tự tình”.

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả

a. Con người, cuộc đời

  • Hồ Xuân Hương chưa rõ năm sinh, năm mất. Bà quê ở Quỳnh Lưu (Nghệ An) nhưng sống chủ yếu ở Thăng Long.
  • Bà đi nhiều và giao thiệp rộng, có tài năng, cá tính, bản lĩnh.
  • Hồ Xuân Hương có cuộc đời, tình duyên lân đận, éo le.

b. Sự nghiệp văn học

Hồ Xuân Hương để lại khoảng 40 bài thơ Nôm + “Lưu hương kí”.

Thơ của bà là hiện tượng độc đáo trong thơ Trung đại, bà là nhà thơ viết về phụ nữ mang tính trào phúng mà trữ tình, đậm đà chất văn học dân gian.

Hồ Xuân Hương được mệnh danh là “Bà chúa thơ Nôm”.

2. Tác phẩm.

  • Bài thơ nằm trong bài 2 của chùm “Tự tình” (3 bài).
  • Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

II. Đọc hiểu văn bản

1. Câu đề.

“Đêm khuya”: Thời gian con người cô độc ngồi ngẫm lại đời mình.

“trống canh dồn”: Thời gian trôi hối hả, dồn dập, tâm trạng rối bời.

“Trơ”: Duyên phận bẽ bàng, tủi hổ, đắng cay, xót xa nhưng cũng thể hiện bản lĩnh bền gan, chai lì của tác giả.

“cái hồng nhan”: Bộc lộ sự chua xót, lẻ bóng.

=>  Duyên phận trôi nổi, nỗi niềm xót xa của Hồ Xuân Hương

2. Câu thực

“Chén rượu”: Một mình làm bạn với chén rượu.

“say lại tỉnh”: Vòng luần quẩn, tác giả muốn trốn chạy, tỉnh lại càng thấy xót xa, bẽ bàng, thấm thía nỗi cô đơn.

Trăng – người đồng nhất ngoại cảnh và tâm cảnh.

-> Tuổi xuân đã qua, nhân duyên không trọn ven.

3. Câu luận.

“Xiên” “rêu từng đám” : Động từ mạnh, nghệ thuật đảo ngữ, lặp cú pháp, liệt kê.

-> Thiên nhiên cựa quậy, bứt phá, phản kháng, phẫn uất.

-> Tâm trạng phẫn uất của của con người qua thiên nhiên.

-> Bản lĩnh bướng bỉnh, ngang ngạnh, mạnh mẽ của tác giả.

4. Câu kết.

“Ngán”: Chán ngán nỗi đời éo le, bạc bẽo.

“xuân đi”: Nỗi buồn chán trước sự ra đi của tuổi xuân, cái đẹp.

“Mảnh tình san sẻ”: Hạnh phúc nhỏ nhoi nhưng bị san sẻ “con con”.

-> Nỗi lòng người phụ nữ trong xã hội cũ.

III. Tổng kết

1. Nội dung.

Bài thơ “Tự tình” với những diễn biến tâm trạng tinh tế, giúp ta hiểu thêm về những nét tính cánh riêng biệt, độc đáo của Hồ Xuân Hương đồng thời thể hiện nõi lòng xót xa của người phụ nữa và niềm khát khao về hạnh phúc con người.

2. Nghệ thuật.

Bài thơ sử dụng nghệ thuật đảo, lặp kết hợp các động từ mạnh vô cùng tinh tế.

Hy vọng bài viết này sẽ giúp ích cho các em trong quá trình học môn Ngữ văn lớp 11.

Bình luận Facebook
Phân tích bài thơ “Tự tình” (Hồ Xuân Hương) – Môn Ngữ văn – Lớp 11
Đánh giá bài viết

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here