Phân tích tác phẩm “Người lái đò sông đà” (Nguyễn Tuân)- Môn Ngữ văn – Lớp 12

0
59

Ở bài viết này, chúng ta sẽ cùng thầy Đặng Ngọc Khương (giáo viên môn Văn tại Hệ thống Giáo dục HOCMAI) đi phân tích tác phẩm “Người lái đò sông đà” của tác giả Nguyễn Tuân.

I. Giới thiệu chung

1. Tác giả.

  • Nguyễn Tuân (1910-1987), sinh ra tại Hà Nội.
  • Ông là một nhà văn nổi tiếng, được xem là bậc thầy trong việc sử dụng sáng tạo Tiếng Việt.
  • Phong cách sáng tác của ông trước Cách mạng tháng 8, gói gọn trong một chữ “ngông”
  • Sau cách mạng ông viết nhiều về quê hương, đất nước, nhân dân lao động trong sản xuất.

2. Tác phẩm.

1, Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác.

Tác phẩm là thành quả của Nguyễn Tuân trong chuyến đi gian khổ và hào hứng tới miền Tây Bắc rộng lớn, xa xôi (1958).

2, Thể loại: tùy bút.

3. Đoạn trích.

1, Vị trí: Đoạn trích nằm ở phần giữa của tác phẩm “Người lái đò sông Đà”.

2, Bố cục:

  • Phần 1: Từ đầu -> “họ nghĩ như thế, lúc ngừng chèo”

-> Khắc họa tính cách “hung bạo” của con sông Đà, ngợi ca phẩm chất trí dũng, tài hoa nghệ sĩ của ông lái đò.

  • Phần 2: Còn lại

-> Miêu tả vẻ đẹp trữ tình của sông Đà, qua đó thể hiện lòng yêu thiên nhiên đất nước của nhà văn.

II. Đọc hiểu văn bản.

1, Hình tượng sông Đà.

a, Con sông hung bạo.

  • Bờ sông “dựng vách thành”
  • Quãng mặt ghềnh Hát Lóong”
  • Hút nước sông Đà.
  • Thác nước – đá sông Đà

=> Vận dùng nhiều thủ pháp: so sánh, nhân hóa, kết hợp kể và tả; liên tưởng, tưởng tượng.

=> Bằng sự quan sát tinh tế, tài hoa kết hợp với trí tưởng tượng phong phú và tài năng miêu tả bậc thầy, tác giả đã khắc họa nên hình tượng một con sông Đà hung bao như một con thủy quái, hiểm ác như kẻ thù số một của con người, đồng thời cũng làm nổi bật lên một sản phẩm kì vĩ, tráng lệ của tạo hóa.

d, Dòng sông trữ tình.

  • Hình ảnh sông Đà nhìn từ trên cao: bung nở hoa ban,..
  • Sắc nước sông Đà qua thời gian: mùa xuân-xanh ngọc bích, mùa thu-đỏ lừ như da mặt…
  • Cảnh sắc ven sông Đà.

-> Vẻ đẹp đa dạng của dòng sông và tình yêu mến đặc biệt của nhà văn với con sông.

=> Bằng tình yêu thiên nhiên đất nước kết hợp với ngôn từ độc đáo, tài hoa, Nguyễn Tuân đã tái hiện lên một khung cảnh Tây Bắc thật hùng vĩ mà cũng thật trữ tình, làm ta thêm tự hào về núi sông Tổ quốc nguy nga, tráng lệ.

Sông Đà quả là một quà tặng vô giá của thiên nhiên, là một công trình nghệ thuật tuyệt vời của bậc thầy tùy bút Nguyễn Tuân.

2, Hình tượng người lái đò.

a, Yêu nghề và từng trải.

*Hình dáng: tay lêu nghêu như cái sào, chân lúc nào cũng khuỳnh khuỳnh, giọng ào ào như tiếng nước….

-> Một người lao động khỏe mạnh yêu nghề và gắn bó với nghề.

*Sự từng trải: 10 năm lái đò xuôi ngược, nhớ như đóng đinh những con thác,…

b, Một người lao động trí thức.

Cuộc chiến với thạch trận: ông lão không hề nao núng, bình tĩnh, đầy mưu trí như một vị chỉ huy, lái con thuyền vượt qua ghềnh thác.

=> Sông Đà dữ dằn và hung bạo bao nhiêu thì người lái đò càng bộc lộ bản lĩnh, trí tuệ và sự dũng cảm của mình. Chính sự mưu trí, dũng cảm đã giúp người lái đò chiến thắng được “con thủy quái sông Đà”.

c, Một nghệ sĩ tài hoa trên sông nước.

*Hiểu rõ quy luật sông nước: vào trận mạc, ông thật khôn khéo, bình tĩnh như vị chỉ huy cầm quân tài ba.

*Bình thản khi xong công việc: bàn về các loại cá, an uống no nê như chưa từng xảy ra chuyện gì.

III. Tổng kết.

1, Nghệ thuật.

  • Thể hiện phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân.
  • Ví von, so sánh, liên tưởng, tưởng tượng, độc đáo, bất ngờ và thú vị.
  • Từ ngữ phong phú, sống động, giàu hình ảnh và sức gợi cảm cao.
  • Câu văn đa dạng, giàu nhịp điệu, giá trị tạo hình cao.

2, Nội dung.

Qua hình ảnh ông lái đò và con sông Đà, tác giả thể hiện tình yêu thiên nhiên, đất nước, con người và cuộc sống mới ở vùng cao Tây Bắc.

Hy vọng với bài viết này sẽ giúp ích cho các em trong quá trình học môn Ngữ văn lớp 12.

Bình luận Facebook
Phân tích tác phẩm “Người lái đò sông đà” (Nguyễn Tuân)- Môn Ngữ văn – Lớp 12
Đánh giá bài viết

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here